Verkeerstekens op de weg zijn markeringen die direct op het wegdek zijn aangebracht en je vertellen hoe je moet rijden, waar je mag stoppen en wat je moet verwachten. Ze werken samen met borden en verkeerslichten, maar gelden ook zelfstandig. Je bent verplicht ze op te volgen, ook als er geen bord bij staat.
Wegmarkeringen zijn er in verschillende kleuren, vormen en functies. Wit is verreweg het meest gebruikelijk. Geel en oranje zie je minder vaak, maar die hebben een eigen betekenis. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste tekens op de weg, wat ze betekenen en wanneer je er precies op moet letten.
Witte lijnen: rijstroken, rijrichting en voorrang
De meeste verkeerstekens op de weg zijn wit. Een doorgetrokken witte streep in het midden van de rijbaan betekent dat je er niet overheen mag rijden. Je mag niet inhalen en ook niet oversteken naar de andere rijstrook. Een onderbroken witte streep mag je wel oversteken, mits dat veilig is en je rijrichting dat toelaat.
Een dubbele streep, waarvan één doorgetrokken en één onderbroken, geldt per rijstrook afzonderlijk. Rij je naast de doorgetrokken lijn, dan mag je niet oversteken. Rij je naast de onderbroken lijn, dan mag je dat in principe wel, als het veilig is. Dit zie je vaak op smalle wegen met veel tegenverkeer.
Kantstreepjes aan de zijkant van de weg bakenen de rijbaan af van de berm of de vluchtstrook. Op snelwegen is het verboden om op de vluchtstrook te rijden, behalve in nood. De kantstreep helpt je visueel om je positie op de weg te bewaren, zeker bij slecht zicht of regen.
Haaientanden, stopstrepen en voetgangersoversteekplaatsen
Haaientanden zijn driehoekige tekens op het wegdek die met de punt naar jou toe wijzen. Ze geven aan dat je voorrang moet verlenen aan het verkeer op de kruisende weg. Ze staan altijd dwars op je rijrichting. Je ziet ze vaak bij rotondes, fietspaden en kruispunten zonder verkeerslichten.
Een stopstreep is een dikke, doorgetrokken witte streep die dwars over je rijstrook loopt. Je moet daar volledig stoppen, ook als er geen verkeer aankomt. Dit zie je bij verkeerslichten en bij kruispunten met een stopteken (het achthoekige rode bord). Stoppen vóór de streep is verplicht; daarna mag je optrekken als het veilig is.
Een voetgangersoversteekplaats (zebrapad) bestaat uit brede witte strepen evenwijdig aan de rijrichting. Voetgangers hebben hier voorrang. Als bestuurder ben je verplicht te stoppen zodra een voetganger de stoep verlaat om over te steken. Rijd je te snel voorbij, dan riskeer je een boete en ben je aansprakelijk bij een ongeluk.
Pijlen en blokvakken: richting en doorrijverbod
Rijstrookpijlen op het wegdek geven aan in welke richting je een rijstrook mag verlaten. Een pijl die rechtdoor wijst, betekent dat je die strook alleen rechtdoor mag gebruiken. Een gecombineerde pijl (rechtdoor én rechtsaf) betekent dat beide richtingen zijn toegestaan. Je bent verplicht de pijl te volgen zodra je op die rijstrook rijdt, ook als je eigenlijk een andere richting op wil.
Een blokvak is een geel gearceerd vlak op het wegdek, ook wel “gele box” of “yellow box” genoemd. Je mag een blokvak niet inrijden als je er niet ook direct weer uitrijdt. Het doel is te voorkomen dat je een kruispunt blokkeert bij file. Rij je het blokvak in en kom je vast te staan, dan is dat een overtreding. Je ziet blokvakken vooral in stedelijke gebieden bij drukke kruispunten.
Het zigzag-teken en blokmarkeringen
Het zigzag-teken is een witte golvende lijn langs de kant van de rijbaan. Het waarschuwt voor een gevaarlijk punt verderop op de weg, zoals een oversteekplaats of een scherpe bocht. Je ziet het ook bij bushaltestations om aan te geven dat parkeren en stilstaan daar verboden is. De ANWB bevestigt dat dit teken als waarschuwing kan worden ingezet bij naderende risicopunten.
Witte blokmarkering wordt soms gebruikt als suggestie voor een rijlijn of om ruimte te verdelen op brede wegen. Het is geen harde scheidingslijn, maar een visuele aanwijzing. Je mag er in principe overheen rijden, maar het geeft aan hoe de weg bedoeld is om te gebruiken.
Gele en oranje markeringen
Gele doorgetrokken strepen langs de stoeprand betekenen parkeerverbod. Een enkele gele streep geldt op bepaalde tijden (die staan dan op een bord erbij). Een dubbele gele streep geldt altijd. Je mag er ook niet even kort stoppen om iemand in of uit te laten stappen.
Oranje of rode markeringen zie je soms op fietsstroken of in werk-aan-de-weg-zones. Tijdelijke markeringen in werk-aan-de-weg-situaties zijn vaak oranje of geel en vervangen tijdelijk de witte markeringen. Ze hebben dezelfde geldigheid als de vaste witte lijnen. Je moet de tijdelijke situatie opvolgen, ook als die afwijkt van wat je normaal gewend bent.
Veelgestelde vragen over tekens op het wegdek
Zijn verkeerstekens op de weg juridisch bindend?
Ja. Wegmarkeringen vallen onder de Wegenverkeerswet en het RVV 1990 (Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens). Je bent verplicht ze op te volgen, net als verkeersborden.
Wat doe je als een wegmarkering niet meer zichtbaar is?
Als een streep door slijtage nauwelijks meer te zien is, gelden de algemene verkeersregels. Gebruik je gezond verstand, houd rechts, verleen voorrang waar dat logisch is en pas je snelheid aan. Je bent als bestuurder verantwoordelijk voor een veilige rijstijl, ook zonder duidelijke markeringen.
Mag je over een doorgetrokken streep rijden in een noodsituatie?
In uitzonderlijke gevallen (zoals een uitwijkmanoeuvre om een ongeluk te voorkomen) kan een rechter daar anders over oordelen, maar in principe geldt het verbod altijd. Rij je er structureel overheen, dan riskeer je een boete.
Wat is het verschil tussen een haaientand en een stopstreep?
Bij haaientanden mag je doorrijden als de weg vrij is; je verleent voorrang maar hoeft niet altijd te stoppen. Bij een stopstreep moet je altijd volledig stilstaan, ongeacht of er verkeer aankomt.
Wegmarkeringen zijn ontworpen om het verkeer zo veilig en soepel mogelijk te laten verlopen. Hoe beter je ze herkent, hoe sneller je de juiste beslissing neemt op de weg. Twijfel je over de betekenis van een specifiek teken? De ANWB en de officiele publicatie van het RVV 1990 (te vinden via de Rijksoverheid) geven per markering de exacte omschrijving en bijbehorende verplichting.
