Parkinson is een ziekte die veel mensen kennen van naam, maar waarover ook veel onduidelijkheid bestaat. Ongeveer 50.000 Nederlanders en 30.000 Belgen leven met deze aandoening. Het is geen zeldzame ziekte, en toch weten veel mensen niet precies wat er in het lichaam gebeurt, welke klachten erbij horen en hoe het dagelijks leven eruitziet voor iemand met deze diagnose. Dat verdient een eerlijk en helder verhaal.
Wat er in de hersenen misgaat bij deze aandoening
Diep in de hersenen zit een gebied dat bewegingen aanstuurt. Daarvoor zijn zenuwcellen nodig die de stof dopamine aanmaken. Bij mensen met de ziekte van Parkinson sterven deze zenuwcellen langzaam af. Daardoor wordt er steeds minder dopamine aangemaakt. Dopamine is een boodschapperstof die signalen doorgeeft tussen hersencellen. Zonder genoeg dopamine raken bewegingen moeizamer en minder vloeiend. Wetenschappers weten nog niet precies waarom die zenuwcellen afsterven. Waarschijnlijk spelen zowel erfelijke aanleg als omgevingsfactoren een rol. De ziekte begint sluipend, soms jaren voordat iemand de eerste klachten merkt.
De klachten die mensen herkennen en de symptomen die minder bekend zijn
Trillen van de handen is het beeld dat de meeste mensen voor ogen hebben als ze aan deze hersenziekte denken. Dat klopt gedeeltelijk, maar het is lang niet het enige symptoom. Stijfheid van spieren, trage bewegingen en problemen met balans horen er ook bij. Daarnaast zijn er klachten die minder zichtbaar zijn. Mensen met de ziekte van Parkinson hebben vaak last van slaapproblemen, obstipatie, reukvermindering en stemmingsklachten zoals angst of somberheid. Deze minder bekende symptomen beginnen soms al jaren eerder dan de motorische klachten. Een zachter wordende stem of een handschrift dat steeds kleiner wordt zijn ook vroege signalen waar mensen niet altijd bij stilstaan.
Behandeling en wat medicijnen wel en niet kunnen doen
Genezing bestaat nog niet voor deze progressieve aandoening. Wat behandeling wel kan doen, is klachten verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren. Het meest gebruikte medicijn is levodopa, een stof die in de hersenen wordt omgezet in dopamine. Voor veel mensen werkt dit middel in het begin goed. Na verloop van tijd kan de werking minder voorspelbaar worden, waardoor klachten soms plotseling terugkomen. Naast medicijnen speelt fysiotherapie een grote rol. Regelmatig bewegen helpt om spierstijfheid tegen te gaan en de balans te bewaren. Bij een deel van de patiënten wordt hersenstimulatie toegepast, waarbij elektroden in de hersenen signalen afgeven om bewegingsproblemen te verminderen. Deze ingreep is niet voor iedereen geschikt, maar geeft sommige mensen veel verlichting.
Hoe mensen met de ziekte van Parkinson hun leven vormgeven
Veel mensen met deze diagnose leiden jarenlang een actief en zinvol leven. De ziekte verloopt bij iedereen anders. Sommigen merken de eerste twintig jaar weinig beperking in hun dagelijks functioneren. Anderen krijgen sneller te maken met zwaardere klachten. Lotgenotencontact speelt voor veel patiënten een grote rol. Het helpt om te praten met mensen die begrijpen hoe het voelt. Ook mantelzorgers dragen een grote last. Zij staan dag en nacht klaar voor iemand van wie ze houden, terwijl de ziekte langzaam meer van diegene opeist. Goede begeleiding en openheid in gesprekken met naasten en zorgverleners maken een groot verschil. Leven met de ziekte van Parkinson vraagt aanpassing, maar betekent niet dat iemand niet meer volwaardig mee kan doen in de samenleving.
Veelgestelde vragen over parkinson
Op welke leeftijd krijgen mensen de ziekte van Parkinson?
De meeste mensen krijgen de diagnose na hun zestigste jaar. Toch krijgt ongeveer vijf tot tien procent van de patiënten de ziekte al voor het vijftigste levensjaar. Dit wordt vroegbeginnende Parkinson genoemd. De leeftijd waarop de klachten beginnen verschilt sterk per persoon.
Is de ziekte van Parkinson erfelijk?
In de meeste gevallen is de ziekte van Parkinson niet direct erfelijk. Bij een klein deel van de patiënten speelt een erfelijke aanleg wel een rol. Er zijn bepaalde genmutaties bekend die het risico verhogen. Toch betekent een familielid met de ziekte niet automatisch dat iemand zelf ook ziek wordt.
Wat is het verschil tussen Parkinson en Alzheimer?
Parkinson en Alzheimer zijn allebei hersenaandoeningen, maar ze zijn niet hetzelfde. Bij Alzheimer staat geheugenverlies centraal. Bij de ziekte van Parkinson staan bewegingsproblemen op de voorgrond, al kunnen bij een gevorderd stadium ook denkproblemen ontstaan. De gebieden in de hersenen die aangetast worden, zijn bij beide ziekten verschillend.
Kan sport en beweging de ziekte vertragen?
Onderzoek laat zien dat regelmatig bewegen een positief effect heeft op klachten als stijfheid en balansproblemen. Of bewegen de ziekte zelf vertraagt, is nog niet volledig bewezen. Wat wel duidelijk is, is dat mensen die actief blijven over het algemeen langer goed kunnen functioneren dan mensen die weinig bewegen.
